Fizilierzy Królowej Viktorii

Świnoujście znane jest w Europie z dwóch przyczyn. Pierwszą z nich jest port - wojenny oraz nowszy - handlowy. Drugą - potężna morska twierdza. Lecz czym byłyby potężne, ceglane budowle, mające strzec cieśniny Świny, bez stacjonujących tam żołnierzy?

 

Jedną z formacji wojskowych stacjonujących w świnoujskiej twierdzy, jeszcze za czasów jej świetności, był 34. Pułk Fizylierów im. Królowej Szwecji Viktorii (34. FR).

 

Tradycji wojskowych tego regimentu doszukiwać można się już w 1720 roku, kiedy to w Stralsundzie, wówczas jeszcze mieście należącym do Szwecji, sformowano Stralsundzki Pułk Garnizonowy. Dwa lata później, w roku 1722, wspomniany pułk przeformowany został na Gwardyjski Pułk Jej Królewskiej Mości (Leib-Regiment Ihrer Majestät der Königin).


 

Kiedy to w 1815 roku Stralsund zostaje wcielony do państwa pruskiego, Pułk Gwardyjski staje się częścią 33. Pułku Piechoty. Oficerom i żołnierzom związanym z Pomorzem, pozwolono pozostać w strukturach pułku i przejść pod dowództwo pruskie, przyjmując wcześniej przysięgę, że nigdy nie uniosą szabli przeciwko Królowi Szwecji. Pięć lat później, część 33. PP przeformowana zostaje na 34. Pułk Piechoty, który w 1869 roku staje się pułkiem fizylierów. W 1866 roku fizylierzy wyruszyli z koszar na wojnę z Austrią, by brać udział między innymi w bitwie pod Sadową. W 1870 roku pułk uczestniczy w wojnie francusko-pruskiej, podczas której zdobywa Alzację w bitwie pod Lisaine.

 

Fizylierzy od tego czasu co najmniej trzykrotnie zmienili miejsce swej służby. Po powrocie z frontu francuskiego w 1871 roku, przeniesiono ich z Stralsundu do Szczecina (I. i II. Batalion) oraz Świnoujścia (III. Batalion). Następnie w 1890 przeniesieni zostali do Bydgoszczy, skąd wrócili na Pomorze w roku 1907.

 

Ciężkie życie rekruta

Warto dodać, że główną cześć pułku stanowili żołnierze z poboru, który trwał na przełomie XIX i XX wieku 2 lata (z wyjątkiem kawalerii i artylerii konnej, gdzie pobór trwał 3 lata). Po wyjściu z wojska, przez parę lat rezerwista co roku odbywał obowiązkowe szkolenia, aż do ukończenia 40 roku życia. O rekrutów w tym czasie dbano. Poza kilkoma rodzajami mundurów, dzienna racja przewidywała 750 gram chleba, 250 gram świeżego mięsa i 75 gram tłuszczu. Szeregowy otrzymywał comiesięczny żołd, który w 1905 roku wynosił 12 marek (świnoujskie, lokalne piwo w litrowym kuflu kosztowało wtedy 25 fenigów!).

 

Viktoria szwedzka matką pułku

W 1907 r. zmarł generał von Schlachtmeyer. Dowodził on pułkiem od 1866 r., w 1885 r. został mianowany jego szefem. Śmierć sędziwego generała dała cesarzowi okazję do zacieśnienia stosunków ze Szwecją, w której panowała jego cioteczna siostra (wnuczka Wilhelma I), królowa Wiktoria. Pułk, jako mający szwedzkie korzenie, nadawał się znakomicie. W 1908 roku, Cesarz Niemiecki Wilhelm II podczas uroczystej ceremonii, w ramach przyjaźni między obu państwami mianuje Wiktorię Badeńską, królową szwedzką, honorową szefową 34 FR. Królowa w swym liście, uroczyście odczytanym podczas jej wizyty w Szczecinie pisała: "Po wyświadczeniu mi przez jego cesarską wysokość łaski powołania na szefa Pomorskiego Pułku Fizylierów pozdrawiam po raz pierwszy ze wzruszonym sercem mój pułk. Jako wnuczkę wielkiego Cesarza napełnia mnie duma i radość, że mogę przynależeć do armii idącej od zwycięstwa do zwycięstwa, a historia mojego pułku, który już kiedyś nosił imię szwedzkiej królowej, podnosi jeszcze w mych oczach znaczenie przyznanego mi wyróżnienia. Przesyłam serdeczne pozdrowienia i błogosławieństwo mym dzielnym pomorskim fizylierom. Wiktoria, królowa Szwecji”.

 

17 czerwca 1909 r. Vitkoria odwiedziła po raz pierwszy pułk w Szczecinie ofiarowując mu kosztowne wstęgi do sztandaru w szwedzkich barwach narodowych. Dwa lata później, podczas manewrów osobiście prowadziła pułk podczas defilady.

 

Fizylierzy w Świnoujściu

III Batalion do Świnoujścia przybył na stałe tak naprawdę dopiero we wrześniu 1912 roku, kiedy to po blisko półtorej roku budowy ukończono nowoczesny zespół koszarowy. Wcześniej, przez niemal 5 lat, fizylierzy skoszarowani byli w barakach (zlokalizowanych w okolicach obecnej szkoły na ulicy Matejki). Wielki kompleks, wybudowanych przy dzisiejszej ulicy Wojska Polskiego (obecnie budynki UM Świnoujście) składał się z 11 budynków których koszt budowy wyniósł blisko milion ówczesnych marek! cdn.

 

YouTube